انسولین یک هورمون پپتیدی بوده که در ساختمان آن ۵۲ اسید‌آمینه شرکت دارند . این هورمون از جزایر لانگرهانس، واقع در بخش درون‌ریز پانکراس، به خون ترشح می‌شود. از نظر ساختمانی انسولین پلی‌پپتیدی است که از دو زنجیره پپتیدی A و B تشکیل یافته است. تعداد اسیدهای آمینه در زنجیره‌ زنجیره A برابر 21 و در زنجیره B برابر 30 می‌باشد. این دو زنجیره به کمک دو پل دی‌سولفور ، یکی بین اسیدهای آمینه شماره 7 از دو زنجیره و دیگری میان اسیدهای آمینه شماره 20 از زنجیره A و شماره 19 از زنجیره B با یکدیگر اتصال دارند. علاوه بر این ، ریشه‌های اسید آمینه ردیف 6 و 11 در داخل زنجیره A بوسیله پیوند دی‌سولفور به یکدیگر متصل هستند. مکان این پیوندها در گونه‌های مختلف ، یکسان است.قندها بویژه گلوکز و همه اسیدهای آمینه از طریق انتشار تسهیل شده (انتشار آسان شده) از غشای سلول می‌گذرند.انتشار یک پدیده کاملاً فیزیکی بوده و جهت انتشار طبق قانون فیک ، همیشه از جای غلیظ به سمت جای رقیق است.در در انتشار تسهیل شده حامل پروتئيني موسوم به گلوتامين چهار (GLUT-4 )  عبور گلوکز را از غشاء تسهيل مي‌کند ولي انجام اين کار بدلیل جرم مولکولی زیاد پروتئین حامل محدوديت دارد. انسولين سرعت انتشار تسهیل شده را 10 تا 20 برابر افزایش میدهد. انسولین با اثر به سلول‌های کبد باعث می‌شود این سلول‌ها با گرفتن قند از خون و ذخیرهٔ آن به صورت گلیکوژن ، قند خون را کاهش دهند . گلیکوژن در سلول‌های ماهیچه‌ای به عنوان یک منبع سوخت عمل می‌کند. همچنین انسولین با تاثیر بر بافت‌های چربی، استفاده از چربی به عنوان منبع سوخت را متوقف می‌کند. در صورت نبود یا کمبود انسولین در خون، بدن از چربی به عنوان منبع سوخت استفاده می‌کند. انسولین به عنوان مرکز کنترل متابولیسم بدن عمل می‌کند.اثر هورمون گلوکاگون عکس عمل انسولین می‌باشد.انسولین در پزشکی برای درمان نوعی دیابت شیرین استفاده می‌شود. در دیابت شیرین نوع یک(دیابت وابسته به انسولین) توانایی تولید انسولین در بدن کاهش می‌یابد از این رو با تزریق روزانهٔ انسولین علایم بیماری از بین می‌رود.افراد مبتلا به دیابت شیرین نوع دو (یا دیابت غیروابسته به انسولین)، با این که مقدار انسولین در خون از مقدار طبیعی بیش‌تر است، ولی تعداد گیرنده‌های انسولین کم است.

تالیف : ابوالفضل باباپور